Edo de Waart bij het Radio Filharmonisch Orkest
Volkskrant 09-05-2011, pagina 16 / KLASSIEK / Lentz en Strauss * * * *
Weidser kon het uitzicht niet tijdens de ZaterdagMatinee: het Radio Filharmonisch Orkest (RFO) toonde zijn grote klankrijkdom in het programma Harmonie der sferen, met muziek van onder anderen Richard Strauss, dat op papier bombastisch oogde. De hoofd-verantwoordelijke voor de fijnzinnige uitvoering in het Concertgebouw was Edo de Waart (1941), eredirigent van het RFO.
De Waart, nu chef-dirigent in Hongkong en Milwaukee (VS) en vanaf 2012 van de Filharmonie in België, komt niet zo vaak naar Nederland. Bij de musici en het publiek leken de verwachtingen hooggespannen; te zien aan de hunkerende blikken in het orkest en te horen aan het warme welkomstapplaus in de Grote Zaal voor degene die van 1989 tot 1995 als chef het RFO furore bracht.
Het verlangen naar het vakmanschap en de ervaring van De Waart bleek terecht. Bij de eerste tonen in Guyuhmgan voor orkest en elektronica van Georges Lentz (1965) schiep hij een ragfijn orkestraal weefsel dat hij zorgvuldig uitbouwde. De compositie werd mede daardoor de verrassing van de middag. Zij stak fier uit boven bekendere laatromantische werken van Strauss en Diepenbrock.
De kosmopoliet Lentz, woonachtig in Australië, afkomstig uit Luxemburg, die studeerde in Parijs en Hannover, werkt al jaren aan Mysterium / “Caeli enarrant”, een cyclus die gaat over de kosmos en die verwijst naar de leer van de goddelijke ordening van de tonen van Pythagoras. Guyuhmgan (2000), voor het eerst in Nederland te horen, vormt het zevende deel.
Dirigent en orkest creëerden een spanningsboog die strekte van zacht tikkende toefjes van strijkers tot lyrisch-dramatische klankvelden. Steeds geflankeerd door prikkende, pruttelende en soms gierende solopartijen van twee hobo’s aan beide kanten van het orkest. Subtiele elektronica en kleurrijk slagwerk veroorzaakten filmische sidderingen. De suggestie van ruimtelijke, hemelse klanken was een feit.
Het symfonische lied Im grossen Schweigen van de Nederlander Aphons Diepenbrock (1862-1921) belichtte een donkere kant van de confrontatie tussen mens en natuur. Een aardig voorproefje op het Diepenbrock-jaar in 2012. De Nederlandse zanger Robert Holl maakte vooral indruk met zijn diepe stem, maar liet het lied zwaar slepen.
In Also sprach Zarathustra van Strauss, een werk gebaseerd op opvattingen van Friedrich Nietzsche en het eeuwig streven naar hogere sferen, pakte De Waart groots uit. Hij gaf de compositie, die iets taais kan hebben, een fraaie flow. In zijn jongere jaren porde De Waart het RFO nog weleens op tot te onstuimig of grof spel. Stralende waardigheid had zaterdag de overhand.
Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Edo de Waart. Lentz, Diepenbrock en Strauss. Concertgebouw Amsterdam, 7/5. Terugluisteren: zaterdagmatinee.nl